webinar leidinggeven op afstand: Hoe doe je dat?

Naar het webinar

Het wc-papiereffect

9

door Titus Krijt

Waarom was er toch die rush op wc-papier? We kennen allemaal de filmpjes, de oproepen “niet hamsteren” en toch duurde het weken voordat het weer rustig werd in wc-papierland. Hoe komt dit nou en wat valt er te leren uit deze situatie als leidinggevende?

Brein beslist

Ons menselijk gedrag wordt, zoals we weten, grotendeels aangestuurd door ons onderbewuste, ons brein. De amygdala, ook wel eens het ‘emotionele brein’ genoemd, heeft hier een belangrijke functie in. Dit kleine stukje brein koppelt in no time een binnenkomende prikkel aan emotie en beslist of iets veilig is of niet. Als ons brein beslist dat iets gevaarlijk is dan zullen wij ons gedrag daarop aanpassen. De reactie kan snel en volledig automatisch zijn.

Groepsdruk

Als mensen in paniek zijn (of in paniek worden gebracht) en ons brein beslist dat het onveilig is, schakelen we als mens heel gemakkelijk over op onze oerinstincten. De drie oerinstincten zijn:

- overleven

- vermenigvuldigen

- bij de groep horen

Bij de groep horen is de groep volgen. Nu werd in deze tijd van corona met name één beeld gedeeld: Het gevaar van corona en het gedrag van de mensen. Als mensen zien wat andere mensen doen dan maakt het dus niet uit wat we zeggen, want dan “moeten” wij dat ook doen. In dit geval wc-papier verzamelen.

Voorbeeldfunctie

En uiteraard ben jij de sleutel tot succes. Toen premier Rutte aangaf: “De regel is vanaf nu geen handen meer schudden” en vijf minuten later doet hij dit op tv waar op dat moment miljoenen mensen naar kijken… dan is dat beeld funest. De gesprekken gaan daarna niet over de regels, maar over zijn gedrag. Dit is in het werk natuurlijk niet anders. Het zegt alles over ons gedrag. We kunnen nog zo mooi alle regels op papier hebben, de afspraken duidelijk maken, maar jij staat als leider centraal en met name het gedrag wat je laat zien.

Nog een voorbeeld uit de praktijk:

Er was voor een groot logistiek bedrijf een feestelijke opening van een nieuw schip georganiseerd. Het schip werd “gedoopt”, er werden mooie woorden gesproken en als afsluiting beklommen de board members het schip. De regel was dat iedereen een hesje zou dragen. De betreffende board members deden dat niet. Het heeft daarna meer dan een maand geduurd om überhaupt deze regel weer op het schip gehandhaafd te krijgen door de kapitein en zijn team. De effecten van dit ene moment waren echter nog veel groter dan die ene maand “politieagent” spelen. Jaren later droeg de bemanning dit voorbeeld nog steeds aan als het over cultuur en werkklimaat ging. Want heel eerlijk, wat is er nu makkelijker dan wijzen naar de leidinggevende?

En nu?

Wat kun je met deze informatie? Heb je invloed op de amygdala of op de groep en de groepsdruk die wellicht heerst? Helaas kun jij als leidinggevende niet of nauwelijks het onderbewuste van de ander beïnvloeden. Ook heb je weinig invloed op de groepscohesie. En toch kun je wel degelijk het klimaat op het werk veranderen. Door het beïnvloeden van gedrag.

Gedrag beïnvloeden begint (helaas) ALTIJD bij jezelf, zonder uitzondering, en NOOIT bij de ander. Jij bent het voorbeeld voor veel medewerkers. Dit is makkelijker gezegd dan gedaan. Voor 90% is dit geen probleem, je laat voorbeeldgedrag zien. Helaas voel jij je als leidinggevende niet altijd 100% en zijn er waarschijnlijk dagen of bijeenkomsten die je graag had overgeslagen of anders had ingevuld.

Het grote gevaar is dat dit gedrag zich uitspreid naar situaties en momenten waar dit “killing” is voor een werknemer, team, project of zelfs de organisatie.

Tijdens coachsessies gaat het vaak over voorbeeldgedrag en het is dan ook niet moeilijk voor een leidinggevende om één of meerdere momenten terug te halen waarbij hij of zij ander gedrag had kunnen tonen. Dit is op zich niet erg, dit gebeurt. Wat wel erg is, is dat hier veelal niets mee gedaan wordt. De praktijk wijst uit dat we lang niet altijd onze excuses aanbieden voor onze fouten. Daarnaast krijg je waarschijnlijk ook niet dagelijks feedback op je gedrag, door je positie of andere drempels. En dit gedrag heeft direct effect op het werkklimaat.

Doen

Neem in de aankomende week eens 15 minuten de tijd om terug te kijken naar de afgelopen week (weken). Welk ‘wc-papiereffect’ heb je voorbij zien komen, wat deed je hierin goed en wat had je hierin beter kunnen doen? Mijn tip zou zijn om dit op te schrijven, iedere keer twee dingen die je goed deed en één ding die je meer, minder of anders zou willen doen. Blijf dit wekelijks doen, je eigen gedrag wordt dan nog beter zichtbaar in de spiegel die jij jezelf voorhoudt. Elke verandering die je jezelf eigen maakt zal effect hebben op een individu, team en uiteindelijk op het werkklimaat.

Als leidinggevende sta je altijd in de spotlight!

Terug naar overzicht